همه ما مي خواهيم فرزندانمان حرف شنو باشند.وقتي فرياد مي زنيم كه بايست , نرو وسط خيابان,توقع داريم كه كودكمان اطاعت كند.يا اگر به او مي گوييم برو مسواك بزن, يا بخواب , توقع داريم بدون هيچ حرفي اين كار را انجام دهد.خيلي اوقات وادار كردن بچه ها به اين كه رفتار شايسته اي داشته باشند , مشكل است. روش (هر چه مي گويم همان است) كه بيشتر والدين به آن متوسل ميشوند ,معمولأّ بي فايده است. خوشبختانه روشهايي براي اداره رفتار بچه ها وجود داردكه بدون برخورد,بدون اشك و قهر,فرياد,كتك كاري,يا توهين زباني است.شروع واقعي اينگونه تربيت از سالهاي آغاز كودكي است.به خاطر داشته باشيد كه در سنين پيش دبستاني ,بچه ها كارهاي عادي روز مره و مهارت نظم و انضباط راكه لازمه زندگي است,به راحتي ياد مي گيرند.براي تسليم كردن كودكان روش كلي وجود دارد كه در همه شرايط مفيد است.آن را ياد بگيريد و در زمينه هاي مختلف امتحان كنيد.

1- برخورد مثبت داشته باشيد:

به رفتار مناسب فرزند خود توجه كنيد و در همان لحظه از آن تعريف كنيد.سپس از او در خواست نماييد تا فعاليت بعدي را انجام دهد .در اين روش براي هر كاري كه كودك انجام مي دهد امتيازي قائل شويد.به نوعي كه گويي جادويي در كار است,او به طور باور نكردني ,در خواستهاي بعدي را اجابت مي كند.به طور مثال به او بگوييد:آفرين كه يك ليوان شير خوردي .حالا بيا كمي تخم مرغ بخور.خيلي خوب مسواك زدي.حالا بيا لباس خوابت ر ابپوش.

2-  براي كنترل او به نرمي رفتار كنيد:

هرگاه از كودك خود خواهشي داريد.به سمت او برويد و به نرمي او را لمس كنيد.به طوري كه حضور شما تقريبأ موافقت كودكتان راضمانت كند.اكنون درست در جايي هستيد كه فرمان شما به يك عمل تبديل مي شود.شما مي خواهيد فرزندتان ميز را بچيند,اگر با فرياد از او بخواهيد كه ازآن طرف خانه بيايد و ميز را بچيند حتمأ موثر نخواهد بود ,بهتر است نزد او برويد و آنچه را كه مي خواهيد به او بگوييد,سپس با او به آشپزخانه برويد.هنگامي كه خواهر و برادر مشغول نزاع و درگيري هستند,نبايد با داد و بيداد دعوا را متو قف كنيد .به جاي آن ,به طرف آنها برويدو صحبت كنيد.خيلي اوقات همين آرامش شما براي بچه ها كافي است.اگر مي خواهيد موافقت كودك خود را جلب كنيد كمتر از "نه موكّد"استفاده كنيد و حتي المقدور از حبس كردن او در اتاقش خودداري نماييد.

3- فرزند خود را دوباره راهنمايي نماييد:

فرزند خود را به سمت رفتار پسنديده هدايت كنيد.اگر او به چيزي دست مي زند كه نبايد بزند,به او بفهمانيد كه دقيقا چه چيزهايي را مي تواند لمس كند يا بردارد.اگر او روي مبل بالا و پايين مي پرد ,به جاي اينكه او را سرزنش كنيد ,جايي را كه مي تواند جست و خيز كند به او نشان دهيد.

4- اشيا مخرب را از دسترس كودك دور كنيد:

اگر فرزندتان روي ديوار رنگ آميزي مي كند , مداد رنگي را از دسترسش دور كنيد و برايش توضيح دهيد كه چطور مي تواند از مداد رنگي به درستي استفاده نمايد.

5- عزت نفس كودكان را از بين نبريد:

اگر فرزند خردسالتان روي ميز ايستاده و مي خواهيد او را پايين بياوريد, به او بگوييد"اجازه نداري روي ميز بايستي,خودت پايين مي آيي يا من كمكت كنم؟"در اين صورت شما به نوعي ناتواني او را مهار مي كنيدو اعتماد به نفس از شما به فرزندتان انتقال مي يابد.

6- فرزند خود را براي حضور در جمع آماده كنيد:

اگر فرزند شما در حضور ديگران بدرفتاري مي كند ,باعث خجالت شما مي شود و افرادي كه شاهد خرابكاري او هستند رنجيده مي شوند.در اين زمان اگر به او بگوييد "ساكت بنشين"معمولأ رفتارش بهبود نمي يابد.قبل از هر وضعيت جديدي همچون حضور در جشن تولد,موقعيت را براي او شرح دهيد وانتظارات واقعي خود را بيان كنيد.به طور مثال بگوييد:وقتي فردا به جشن تولد مي رويم,از تو انتظار دارم شلوغ نكني و هنگامي كه دوستت كادوهايش را باز مي كند بنشيني و تماشا كني.

7- به كودك كمك كنيد كه كمي جلوتر را ببيند:

بچه ها در هر موقعيتي كه قرار دارند,رويدادهاي بعدي را نمي بينند و فقط در لحظه زندگي مي كنند.براي همين , هنگام  گذر از مرحله اي ديگر,دچار مشكل مي شوند.بنابر اين بهتر است هنگامي كه مي خواهيد او را از جايي كه دوست دارد به جاي ديگر ببريد,ابتدا پنج دقيقه قبل او را مطلع كنيد كه تا چند لحظه ديگر بايد اينجا را ترك كنيد.اگر بي خبر دست او را بگيريد و به جاي ديگر ببريد باعث آزار او مي شويد.

8- از جايي كه براي او مشكل ساز است دور شويد:

اگر هر باربا كودكتان به سوپر ماركت رفتيد و با مشكلاتي روبرو شديد,زماني به آنجا برويد كه كسي از او نگهداري مي كند. بهتر است حدود يكماه به او فرصت دهيد و او را همراه خود به خريد نبريد,اين مدت زمان مناسبي است كه اين چرخه منفي بشكند و به شما و فرزندتان اجازه دهد كه روال عادي پيدا كنيد.

9- كودكتان را به جاي ديگري ببريد:

اگر در رستوران هستيد و او بهانه گيري مي كند,كودكتان را برداريد و از آنجا خارج شويد.اغلب بيرون رفتن و انتقال او به جايي ديگر باعث آرامش او مي شود.

10- در هر مرحله او را راهنمايي كنيد:

دقت كنيد كه هر يك از مراحل رشد كودكتان در كارهاي روزمره پنهان شده است.او به تدريج مي تواند كفشهايش را بپوشد و يا به حمام برود.شما نخست بايد او را از لحاظ فيزيكي راهنمايي كنيد و بعد فقط نظاره گر او باشيد.مثلا به او بگوييد :من نمي توانم لباست را در بياورم,اما تو را تماشا مي كنم كه چطور اين كار را انجام مي دهي."

11- گاهي بعضي امور را به كودك يادآوري كنيد:

بچه ها به راحتي ممكن است چيزي را فراموش كنند .اين وظيفه شماست كه بعضي موارد را به آنها تذكر دهيد.مثلا اگر كودك شما فراموش كرد دستش را بشويد.بايد با مهرباني به او ياد آوري كنيد.

12- هنگام فرمان دادن به كودك از دستورات واضح و روشن استفاده كنيد:

به جاي اينكه بگوييد" اتاقت را مرتب كن" بهتر است به مورد مشخصي اشاره كنيد.يعني بگوييد كتابها را در قفسه آبي,و اسباب بازيها را در قفسه پاييني بگذار.هر قدر فرمانهاي شما واضحتر باشد پذيرفتن آن براي كودك آسانتر است.

13- علت انجام هر كاري را براي كودك توضيح دهيد:

همانطور كه شما و فرزندتان در حال مسواك زدن هستيد, براي آگاهي او توضيح دهيدكه چكار مي كنيد و چرا. مثــلا به او بگوييد :"ببين من خمير دندان را به تمام دندانم مي رسانم.مي خواهم همه جوجوهايي كه آنجا زندگي مي كنند را در بياورم.حالا با آب دهانم را مي شويم,غرغره مي كنم و بعد آب دهانم را بيرون مي ريزم.بيا با هم اينطوري مسواك بزنيم."

منبع: سايت تبيان

تهيه و تنظيم :  مهدي جمالي